Ga op het balkon staan van je eigen organisatie …

en zie het spel van macht en politiek!

politics-2361943_1920 (1)

 

Wanneer ik vraag waar men het meest last van heeft op het werk, dan hoor ik vaak: machtspelletjes en politiek. Dat is jammer, vind ik. Leer het spel van macht en politiek te aanvaarden en te omarmen, want dan blijkt het ook heel leuk te zijn. Het spel begin je door zorgvuldig zonder een mening – dus waardevrij – te observeren. Vergelijk het met mensen kijken op een terras. Hoe zitten ze erbij? Hoe zie je collega’s bewegen. Welke coalities zie je bij het koffieapparaat of in het bedrijfsrestaurant? Wie spreekt met wie? Als je je eigen blik verruimt kun je er met meer mildheid naar kijken.

De bedoeling van deze observaties is een waardevrije foto te maken. Hoe is de huidige situatie? Vervolgens is het interessant om vanuit je leidinggevende rol met je team je fantasie erop los te laten en te interpreteren. Zien wij nu dezelfde dingen, collega’s, medewerkers, directie? En denken wij daar hetzelfde over? Zie je collega A naar collega B lopen of zie je die klootzak van de zesde zich inlikken bij de baas van de tiende etage? Die interpretatie geeft kleuring aan hoe je er zelf mee omgaat. Wat mensen vaak vergeten is dat ook jouw baas een belang heeft om iets tot een goed einde te brengen.

Bordesscène

In sommige organisaties moet je er rekening mee houden dat het achterliggende belang niet altijd een rationeel belang is. Iemand kan een belang hebben om promotie te maken en meer verantwoordelijkheden te krijgen. Zeker in organisaties waarin de baas vertrekt. Dan gaan daaronder allerlei mensen bewegen en zie je dat er coalities ontstaan. Er klitten plotseling mensen met elkaar terwijl ze anders nooit iets met elkaar hebben. Als je het spel herkent, ga dan eens op het balkon staan van je eigen organisatie. De bordesscène noemen we dat. Dan zie je het fysiek gebeuren. Je kunt het voorspellen. Als je het kunt weten, is het gemakkelijker om te handelen en hoef je er ook niet narrig van te worden.

In sommige gevallen doet je persoonlijke opinie er niet toe. Je kunt wel een mening hebben over het gedrag van iemand, maar als dat niet interfereert in de arbeidsrelatie kun je het beter laten gaan. Het is ook onverstandig om er iets mee te doen.

In de onderstroom kunnen er coalities worden gesloten. Individuele machthebbers krijgen een podium, waardoor er ineens drie vinden dat iets te kort door de bocht is. Dan is het niet meer professioneel of persoonlijk, maar dan vinden WE ergens iets van.

In het verlengde van de politieke heb je natuurlijk ook de formele machthebbers. De baas die over jouw functioneren, jouw beloning en jouw leaseauto gaat. Daar moet je niet over zeuren. Iemand is de directeur en de ander is dat niet. Mensen verwarren soms gezag en macht. Macht is in zijn essentie het hebben van bevoegdheden (meer strepen op de mouw). Hoe je om kunt gaan met gezag heeft meer te maken met je persoonlijkheid, je intellect en je ervaring. Als je een bullebak bent ga je iedereen af en als je te lief bent lopen anderen over je heen.

‘Ik heb iets van jou nodig’

De kalende grijze 50-plusser in de BMW 5-serie in de herfst van zijn carrière, heeft niet voor niets carrière gemaakt. Hij is over het algemeen enorm ontvankelijk iets voor je te doen, te helpen, te ondersteunen. Maar als je daarvan onder de indruk bent of je hebt een vooroordeel dan bereikt dat je niet. Je moet dus leren je baas voor jouw karretje te spannen. Sterker nog, je zegt gewoon: baas, ik heb iets van jou nodig want jij hebt meer invloed dan ik. Negen van de tien bazen vinden dat fantastisch! Daarmee heb je het gedoe rond macht niet meer. Die strepen op de mouw zijn er altijd, maar er is geen directeur die zegt ‘ik help je niet’.

Het sluiten van een ongebruikelijke coalitie leidt in veel gevallen tot een significant beter resultaat. Dat is een bewuste politieke keuze. Waarom? Omdat het gezeur voorkomt. Omdat je het iemand gunt. Omdat je echt die expliciete kennis nodig hebt. Omdat je iemand waardeert.

Dus macht en politieke spelletjes herkennen, waarnemen en accepteren. En accepteren is niet hetzelfde als berusten. Als je ermee om kunt gaan en de patronen herkent kun je interveniëren. Is het zinvol? Moet ik er iets mee? Je hebt dan de mogelijkheid om invloed uit te oefenen. Er is altijd en in elke organisatie politiek. Als je niet kunt genieten van deze politiek, dan blijft het een hardnekkig en naar gegeven, waardoor er ook ongelijkheid ontstaat. Als je op ‘ooghoogte’ met elkaar wilt omgaan, zul je de hete hangijzers bespreekbaar moeten maken en naar jezelf moeten kijken. De boodschap is: geniet ervan, lees erover, accepteer het, herken het vooral en lach erom!

 

Herman Rijksen

februari 2019