Adaptief leiderschap wetenschappelijk benaderd

TQR plaatje Scriptie

Adaptief leiderschap wetenschappelijk benaderd

 

Door Thijs Quakkelaar

Voor mijn Master arbeid- en organisatiepsychologie aan de Radboud Universiteit in Nijmegen schrijf ik nu m’n scriptie. Het onderzoek daarvoor heb ik bij FProfs gedaan. Uit evaluaties van workshops en trainingen kreeg FProfs vaak terug dat er veel gebruikgemaakt wordt van adaptief leiderschap. Naar dit type leiderschap is nooit kwantitatief onderzoek gedaan. Is er een bepaalde stijging van adaptief leiderschap te zien na een workshop van FProfs? Er was nog geen ‘tool’ voor. Daarom ben ik aan de slag gegaan met de validatie van de (Engelstalige) vragenlijst die voorhanden was.

Eerst een voorbeeld om uit te leggen wat het verschil is tussen adaptief en technisch leiderschap is. Denk aan een ziekenhuis waar na een reorganisatie hetzelfde werk gedaan moet worden met minder mensen. Dus ook minder leidinggevenden die hun aandacht moeten verdelen over meerdere teams. Zij moeten controle houden én ervoor zorgen dat een team aan de slag kan, ook als de teamleider er niet is. Een technische oplossing zou dan zijn dat de teamleider z’n kantoor centraal zet en zegt: kom maar binnen als er iets is en ga maar weer als het kan. Een adaptieve benadering zou zijn dat de leidinggevende z’n teamleden beoordeelt op hun taakvolwassenheid. Wat heb je nodig om zelfstandig aan de slag te gaan? Zo geef je bijvoorbeeld aan mensen die heel taakvolwassen zijn de opdracht om iets vóór een bepaalde dag af te hebben, zonder dat daar veel instructie of begeleiding bij nodig is.

Terug naar de vragenlijst en mijn afstudeeronderzoek. Ik heb die vragenlijst door heel veel mensen laten invullen. Van de 30 vragen bleken er 27 goed toe te passen op twee dimensies:

Dimensie 1 meet adaptief leiderschapsgedragingen – je team inzetten, rekening houdend met de omstandigheden en situatie om tot de oplossing van een probleem te komen.

Dimensie 2 meet technisch leiderschapsgedragingen – manager zegt: ‘heb je problemen, dan los ik die voor je op …’

Uiteindelijk had ik een vragenlijst met 27 stellingen waarop gereageerd kon worden door het invullen van een antwoordschaal (in vijf stappen van helemaal eens tot helemaal oneens). Daaruit kwam een score voor adaptief en technisch leiderschap. Scoor je hoog op adaptief leiderschap, dan pas je de bijbehorende gedragingen vaak toe in de dagelijkse praktijk. Hetzelfde geldt voor technisch leiderschap en het daarbij behorende gedrag.

Mensen die hoog scoren op adaptief leiderschap zullen ook redelijk hoog scoren op technisch leiderschap, omdat bij sommige (eenvoudige) problemen de leider zijn autoriteit en expertise inzet en de oplossing aandraagt. Met deze vragenlijst kunnen we bepaalde effectmetingen gaan doen. Vóór de workshop een nulmeting, na de workshop een meting en dan een half jaar later nog een om te kijken of het blijft hangen. Tegelijkertijd gebruiken we de resultaten ook om de workshops van FProfs zelf te verbeteren. Daarnaast geeft het de leidinggevenden die deze vragenlijst hebben ingevuld inzicht in hun gedrag als leidinggevende. Het helpt hen om te focussen op hun ontwikkelpunten en te zien waar het juist goed zit.

 

Hebt u naar aanleiding van deze blog vragen? U kunt mij altijd bereiken via FProfs, tel. (085) 90 20 200.